Γενικά

Σε μια καταπράσινη  πλαγιά μακριάς λοφοσειράς σε απόσταση 2000 μέτρων απο  την δεξιά όχθη του ερυθροπόταμουανάμεσα στα χωριά Βρυσικά ,Ασπρονέρι ,Ιατράδες και Ελαφοχώρι φαντάζει το μικρό χωριό Σαύρα.Ο πληθυσμός του φτάνει σήμερα τους 150 κατοίκους και αποτελείται κυρίως απο Έλληνες πρόσφυγες  που ήρθαν από πολλά μέρη της Ανατολικής Θράκης(Περιφέρεια Μακράς Γέφυρας ,40 Εκκλησιές κ.α)και απο αρκετές οικογένειες γύφτων(κατσίβελων) που έχουν από πολλά χρόνια εγκατατασταθεί μόνιμα εδώ.Πιο μπροστά κατοικούσαν Τούρκοι και το χωριό λέγονταν Σουμπάσκιου(Πρωτοκρυονέρι).Στην ανταλλαγή  των πληθυσμών "έφυγαν" παρέμειναν όμως μερικές Τούρκικες οικογένειες και ζούσαν αρμονικά με τους Έλληνες ως το 1944, οπότε αναγκάστηκαν να φύγουν εις την  Τουρκία λόγω του Συμμοριτοπόλεμου .Στην αρχή οι κάτοικοι μιλούσαν την Τουρκικήν σιγά σιγά όμως το χωριό πήρε τον Ελληνικό χαρακτήρα του.Οι χωρικοί ασχολούνται με την γεωργία απο τα γόνιμα δε χωράφια τους παράγουν μεγάλες ποσότητες δημητρικών και προ παντώς σιτάρι.Τελευταία επιδίδονται συχνά και στην εκτοφή μικρών και μεγάλων ζώον.Είναι εργατικοί ,οικονόμοι ,τίμιοι και εγκρατείς.






Το χωριό Σαύρα βρίσκεται περίπου 2 χλμ. δυτικά των Βρυσικών (είναι οικισμός του δημοτικού διαμερίσματος Βρυσικών),ιδρύθηκε κατά την Τουρκοκρατία απο Τούρκους (<<ματζήδες>>) ,πρόσφυγες απο Ανατολία )και ονομαζόταν Σουμπάσκιου (Πρωτονέρι).Κατα την ανταλλαγή των πληθυσμών του 1923,εδώ εγκαταστάθηκαν περίπου 30 οικογένειες πρόσφυγες απο πολλά μέρη της Ανατολικής Θράκης(Περιφέρεια Μακράς Γέφυρας ,40 Εκκλησιές κ.α),ενώ παρέμειναν αρκετές οικογένειες Τούρκων ,οι οποίες όμως εγκατέλειψαν την περιοχή το 1944 λόγω δυσμενών καταστάσεων που επέφερε ο πόλεμος.Σήμερα εκτός από τον Χριστιανικό πληθυσμό,στο χωριό ζουν και κάποιες οικογένειες μουσουλμάνων Ρομά.

3 ΑΝΤΑΜΩΜΑ ΣΑΥΡΙΩΤΩΝ

                                             Το δάσος της Δαδιάς

Η Δαδιά, βρίσκεται στην άκρη του μεγάλου δάσους, το οποίο καταλαμβάνει το κέντρο περίπου του Νομού 'Eβρου και απλώνεται σε έκταση 73.000 περίπου στρεμμάτων. 'Eχει χαρακτηριστεί αυστηρά προστατευόμενη περιοχή, από τις διεθνείς συνθήκες και την ελληνική νομοθεσία. Τούτο γιατί, στον χώρο αυτό, διαβιώνει ένας μοναδικός για την Ελλάδα και την Ευρώπη ζωικός πληθυσμός από ερπετά, θηλαστικά και κυρίως αρπακτικά πουλιά. Την περιβάλλει μια περιφερειακή προστατευτική ζώνη 350.000 στρεμμάτων. Η οικολογική σημασία του είναι πολύ μεγάλη.
Η περιοχή αυτή, αποτελεί ένα από τα τελευταία καταφύγια του φτερωτού κόσμου της Ευρώπης. 'Eχουν παρατηρηθεί εδώ, 36 είδη ημερόβιων αρπακτικών (από τα 38 συνολικά της Ευρώπης). Ειδικά ο μαυρόγυπας με άνοιγμα φτερών έως 3 μ., ζει μόνο εδώ και στην κεντρική Ισπανία. Επί πλέον, έχουν καταγραφεί συνολικά 219 είδη πουλιών, 40 είδη ερπετών και αμφίβιων και 48 είδη θηλαστικών (αγριογούρουνα, αλεπούδες, ασβοί, βίδρες, ζαρκάδια, λαγοί, λύκοι, λαγόγυροι, νυχτερίδες, σκίουροι κ.α.). Ενδιαφέρουσα είναι και η χλωρίδα από αγριολούλουδα, όπως ίριδες, παιόνες και λαδαριές, θάμνους, όπως κουμαριές, ρείκια, σκίνα, φουντουκιές και μεγάλα δέντρα όπως πεύκα, βελανιδιές, ιτιές, λεύκες, πλατάνια, οξιές, γάβροι, σκλήθρα και σφενδάμια.
Για την προστασία αυτού του ζωικού πλούτου και για μια καλύτερη γνωριμία με το δάσος, εφαρμόζονται προγράμματα από τις κρατικές υπηρεσίες και το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση(w.w.f Ελλάς). 'Hδη στη Δαδιά, λειτουργεί η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΒΙΟΤΟΠΟΥ ΔΑΔΙΑΣ. Tο οικοτουριστικό αυτό κέντρο περιλαμβάνει κέντρο ενημέρωσης με μόνιμη έκθεση και προβολές ταινιών και διαφανειών, ξενώνα δυναμικότητας 60 κλινών, αναψυκτήριο και πωλητήριο. Μικρό λεωφορείο της επιχείρησης του Οικοτουριστικού Κέντρου, μεταφέρει τους επισκέπτες σε κλειστό παρατηρητήριο μέσα στο δάσος απ’ όπου μπορούν να δουν τα αρπακτικά όταν έρχονται σε ειδική ταΐστρα για τροφή. Για το σκοπό αυτό, υπάρχουν στη διάθεσή τους κιάλια και τηλεσκόπια.




Οι επισκέπτες επί πλέον ξεκινώντας από το οικοτουριστικό κέντρο, μπορούν να οδοιπορήσουν σε αρκετά μονοπάτια με άρτια σήμανση και να φτάσουν μέχρι την κορυφή της Γκίμπρενας, απ’ όπου θ’ απολαύσουν την μαγευτική θέα, σε όλα τα σημεία του ορίζοντα.

                             Το Κουκουλόσπιτο Καλέση (Σουφλί)

Από τα πιο χαρακτηριστικά και ιδιόμορφα κτίσματα του Σουφλίου, που επιβάλλονται με τον όγκο τους στο χώρο, είναι τα "μπιτζικλίκια" (κουκουλόσπιτα), που εξυπηρετούσαν αποκλειστικά τις ανάγκες της σηροτροφίας.
Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα είναι το "μπιτζικλίκι" του Καλέση. Χτίστηκε στα 1890 περίπου. Τριώροφο κτίσμα συνολικού εμβαδού 490 τ.μ., λειτουργούσε ως αποθήκη ψημένων κουκουλιών. Εκεί γινόταν αγορά ψημένων κουκουλιών (20.000 - 30.000 περίπου), ψήσιμο σε ειδικούς φούρνους, μέχρι και αποθήκευση. Από τον απολογισμό του χώρου που καταλαμβάνουν οι μεταξοσκώληκες κατά την περίοδο της σηροτροφίας, διαπιστώνεται ότι είναι τετραπλάσιος του συνολικού δομημένου χώρου όλου του οικοσμού, το εμβαδόν δηλαδή των κρεβατιώ για την εκτροφή των μεταξοσκωλήκων ήταν τέσσετις φορές μεγαλύτερο από το χώρο του κτίσματος στο οποίο αυτά στεγαζόταν, χώρος που συχνά φτάνει στις επτά φορές στα "μπιτζικλίκια".
Το κτίριο είναι δείγμα "βιομηχανικής" αρχιτεκτονικής των αρχών του αιώνα. Το ισόγειο, εξωτερικών διαστάσεων 14 Χ 19 μ. με περιμετρική λιθοδομή χωρίζεται σε τρεις ζώνες από συστοιχίες ξύλινων στύλων. Το πρώτο πάτωμα είναι κτισμένο από υπερμπατική οπτοπλινθοδομή ενώ το δεύτερο που περιορίζεται στο μεσαίο τμήμα κλείνεται στις μακριές πλευρές από "τσατμά". Οι δύο αυτοί όροφοι ήταν γεμάτοι από κραβάτια για τους μεταξοσκώληκες. Στις καθαρά εργοστασιακές όψεις, συμμετρικά και ήρεμα και διαρθωμένες, με απλά πλίθινα ζωνάρια, πέτρινα αγκωνάρια στο πρώτο πάτωμα και πλίνθινες παραστάδες στο δεύτερο, διακρίντονται οι σιδηροδεσίες που εξασφαλίζουν τη συνεργασία του περιβλήματος με τον ξύλινο σκελετό.
Όλο το κτίριο έχει μεγάλα ξύλινα κουφώματα για να εξασφαλίζεται ο κατάλληλος φωτισμός του χώρου και χόντρους εξωτερικούς τοίχους 70 εκ., που επιτρέπουν να διατηρείται σταθερή θερμοκρασία.
Το κτίριο αγοράστηκε στις αρχές του 1994 από το Δήμο Σουφλίου και εντάχθηκε με τίτλο "Αποκατάσταση παραδοσιακού κτίσματος στο Σουφλί" στο πρόγραμμα LEADER. Σήμερα στο "μπιτζικλίκι" του Καλέση έχει την έδρα του ο Αστικός Συνεταιρισμός Οικουριστικής Ανάπτυξης "ΕΒΡΟΡΑΜΑ" και θα λειτουργεί ως ξενώνας. 

                   Μεγάλο Τέμενος (Διδυμότειχο)

Μεγάλων διαστάσεων ημιτελές τετράπλευρο οικοδόμημα από καλολαξευμένους λίθους και μνημειώδη είσοδο στη δυτική πλευρά. Αντί κτιστών θόλων έχει πυραμιδοειδή στέγη μολυβδοφύλλων σε ξύλινο σκελετό, που στηρίζεται σε τέσσερις κτιστούς πεσσούς.
Το τέμενος ιδρύθηκε επί Μωάμεθ Α' (1413-1421) κοντά στην οδό Τραϊανουπόλεως - Αδριανουπόλεως.
΄Εχουν αντικατασταθεί τα μολυβδόφουλλα της στέγης, έχει αλλαχτεί το πέτσωμα και έχει υποστηλωθεί ο φέρων οργανισμός εσωτερικά με μεταλλικό πύργο. Επίσης έχουν καθαριστεί οι τοιχογραφίες. Σήμερα χρησιμοποιείται ως χώρος φύλαξης αρχαιολογικών ευρημάτων από την περιοχή του Διδυμότειχου.

                         Κάστρο Πυθίου (Διδυμότειχο)

Το κάστρο του Πυθίου ή Εμπύθιον κατά τους βυζαντινούς συγγραφείς είναι κτισμένο σε ένα χαμηλό γήλοφο που αποτελεί την τελική απόληξη της γύρω ορεινής ζώνης προς την επίπεδη παραποτάμια πεδιάδα του Έβρου ποταμού. Βρίσκεται στις παρυφές του σύγχρονου οικισμού Πυθίου σε απόσταση 15 χλμ. βόρεια από το Διδυμότειχο.

Σύμφωνα με τον ιστορικό Νικηφόρο Γρηγορά ιδρύθηκε από τον Ιωάννη ΣΤ' Καντακουζηνό (1341-1355) με σκοπό να αποτελέσει το προσωπικό του καταφύγιο στις επιχειρήσεις που διεξήγαγε κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου που ξέσπασε ανάμεσα σ΄αυτόν και τον νόμιμο διάδοχο. Η ίδρυση του τοποθετείται στα 1330-1340. Δεν γνώρισε όμως μεγάλη διάρκεια. Ήταν από τα πρώτα κάστρα που υπέκυψαν στις επιχειρήσεις των Οθωμανών Τούρκων κατά την προέλασή τους προς τη Θράκη. Μετά τον παροπλισμό του αναπτύχθηκε γύρω ένας οικισμός, γνωστός με το όνομα Καλελί Μπουργκάζ, ο οποίος βρισκόταν σε παρακλάδι του δρόμου από την Αδριανούπολη προς το Διδυμότειχο. Κατά τους χρόνους της επανάστασης το χωριό έγινε γνωστό διότι εδώ ετάφη ο πατριάρχης Κύριλλος ΣΤ΄, ο οποίος απαγχονίστηκε στην Αδριανούπολη το 1821.

Το φρούριο του Πυθίου, αν και δεν σώζει παρά μέρος μόνο του αρχικού του μεγέθους, εντυπωσιάζει τον επισκέπτη με τη μεγαλοπρέπεια, τη δύναμη και το ανάστημα των κτιριακών του όγκων. Κατατάσσεται στα πρωτοπόρα έργα της φρουριακής βυζαντινής αρχιτεκτονικής. Δεν είναι μόνο ένα απλό στρατιωτικό αμυντικό έργο αλλά και μια μνημειώδης εγκατάσταση αυτοκράτορα.

Δημοτική Πινακοθήκη Δημητρίου Ναλμπάντη (Διδυμοτείχο)

Πρόκειται για μία μοναδική συλλογή, δωρεά του προσφάτως τιμημένου από τον Ο.Η.Ε. Διδυμοτειχίτη ζωγράφου ο οποίος με το «μαγικό ρεαλισμό» του εισάγει με έναν ιδανικό τρόπο τον επισκέπτη στο Ιστορικό Διδυμότειχο, αλλά και συνδέει το παρελθόν με το παρόν.
Παράλληλα μπορεί ο επισκέπτης να γνωρίσει και τις άλλες δημιουργικές πλευρές του ζωγράφου σε ένα διώροφο κτίριο του μεσοπολέμου που υποδειγματικά αποκατάστησε ο Δήμος και με μοναδικό τρόπο τοιχογράφησε ο ίδιος ο ζωγράφος.

Λαογραφικό Μουσείο Διδυμοτείχου

Σε ένα από τα πιο όμορφα παραδοσιακά κτίρια της περιοχής εγκαταστάθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 80 η πλουσιότατη συλλογή του τοπικού συλλόγου του Λαογραφικού Μουσείου Διδυμοτείχου. Η έκθεση με το μεγάλο πλούτο των εκθεμάτων της αντανακλά το πολυδιάστατο και πολύμορφο του τοπικού πολιτισμού. Πάνω από χίλια εκθέματα αναπτύσσονται σε τέσσερις ορόφους και καλύπτουν κάθε πλευρά του υλικού βίου του παραδοσιακού Διδυμοτείχου και της περιοχής του.

Στρατιωτικό Μουσείο Διδυμοτείχου

Ένα από τα χαρακτηριστικά προ-βιομηχανικά κτίρια του Διδυμοτείχου το οποίο αγόρασε και με υποδειγματικό τρόπο αποκατέστησε ο Δήμος σε συνεργασία με το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης.
Στους τρεις ορόφους του μπορεί ο επισκέπτης να προχωρήσει σε μία αναδρομή στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας και ιδιαίτερα του ελληνικού στρατού, από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσής του μέχρι σήμερα μέσα από πλουσιότατο οπτικοακουστικό υλικό, όπως χάρτες, φωτογραφίες, προβολές και κυρίως τα ίδια τα ιστορικά αντικείμενα, όπλα, στολές, σημαίες και άλλα.